Wat betekent de afschaffing van de Wet Hillen voor u? Blog van Adri Bremmer.

maandag 15 jan 2018

Over de afschaffing van de Wet Hillen is veel ophef ontstaan. 50PLUS dreigde met een filibuster maar kamerlid Van Rooyen maakte zijn 15 uur spreektijd niet vol.

Grote woorden werden gebruikt in de Tweede Kamer,  “aflosboete”, “aanval op ouderen“ “Welke gek heeft dit verzonnen?” “Onbehoorlijk bestuur “ Het wetsvoorstel is niettemin aangenomen en ondertussen wet geworden. Maar daarmee is de wind niet gaan liggen. Partij 50PLUS wil nog een referendum houden over de afschaffing van de Wet Hillen. Het lijkt alsof de wijsheid gaat in plaats van komt met de jaren.

Afschaffing is niet het juiste woord, het gaat om een 30 jaar durende uitfasering. Elk jaar, te beginnen in 2019, verdwijnt 3 1/3 % van de oorspronkelijke “Hillen”-aftrek. Is die uitfasering nou zo schadelijk voor u? Op die vraag ga ik hierna in, eerst even de historie en de vraag of de Wet Hillen eigenlijk wel thuishoort in de Wet inkomstenbelasting.

Historie

De eigen woningregeling maakt aftrek van hypotheekrente mogelijk, maar belast ook de voordelen uit de eigen woning. Het huurwaardeforfait bepaalt de omvang van die voordelen. Het huurwaardeforfait is een percentage van de WOZ-waarde van de eigen woning (in 2018 0,7%). Zie het als inkomen in natura van de eigenwoningbezitter in de vorm van woongenot. De betaalde hypotheekrente wordt van het inkomen afgetrokken en het huurwaardeforfait erbij opgeteld. Als de hypotheek helemaal is afgelost dan is er geen aftrekpost meer, maar wel de huurwaardeforfait-bijtelling, althans tot 2005. Toenmalig kamerlid Hillen (CDA) diende in 2001 een initiatief wetsvoorstel in dat enige tijd later door de regering is overgenomen en per 1 januari 2005 in werking trad. Dat wetsvoorstel hield in dat de eigenwoningregeling per saldo nooit tot een bijtelling zou kunnen leiden. Als de hypotheekrenteaftrek minder was geworden dan de huurwaardeforfait-bijtelling, mocht een extra aftrekpost worden opgevoerd ter grootte van het verschil, de Hillen-aftrek. Die Hillen-aftrek zorgde ervoor dat een eventuele per-saldo-bijtelling werd geneutraliseerd. De achtergrond van het voorstel was bevorderen van de aflossing van eigenwoningschulden. Hoewel dat een nobel streven is, betekende de Wet Hillen wel een inbreuk op de wetsystematiek. Waarom geniet iemand die zijn hypotheek heeft afgelost geen inkomen in natura uit de eigen woning en iemand met hypotheekrenteaftrek wel ? Die inbreuk kan niet gerechtvaardigd worden uit een maatschappelijke noodzaak tot schuldreductie. De Hillen-aftrek heeft immers geen betekenis voor tophypotheken, maar geeft alleen voordeel als het laatste restje van de hypotheek wordt afgelost. De politiek wond zich niet op over die vraag en de belastingbetaler vond het allang best.

Ondertussen is de hypotheekrente aftrek in de achterliggende jaren flink aangepakt. Hypotheken moeten sinds 2013 verplicht worden afgelost, op straffe van verval van de hypotheekrenteaftrek. Een aflosstimulans in de vorm van de Hillen-aftrek is dan niet meer nodig, zo redeneerde het regeerakkoord. Aanvankelijk zou de uitfasering zich in 20 jaar voltrekken, maar door de ophef over dit wetsvoorstel heeft de regering die termijn ijlings verlengd naar 30 jaar. Wat betekent dit nu voor u?

Gevolgen uitfasering

Vooropgesteld zij dat u van deze uitfasering geen last hebt, zolang uw hypotheekrenteaftrek hoger is dan het huurwaardeforfait. Alleen als u driftig hebt afgelost en de hypotheekrenteaftrek daalt onder het niveau van het huurwaardeforfait dan gaat u iets merken, met de nadruk op iets. Want als we het in euro’s uitdrukken blijkt het sop de kool niet waard. Een rekenvoorbeeld: Stel u hebt een woning met een WOZ waarde van € 300.000. Uw huurwaardeforfait bedraagt dan 0,7% (cijfers 2018) van dat bedrag: € 2.100. Dat bedrag vermindert de hypotheekrenteaftrek en als u geen hypotheek meer hebt, wordt dat bedrag bij uw inkomen geteld. Dank zij de Hillen-aftrek mag u dat bedrag in dat laatste geval ook weer van uw inkomen aftrekken en betaalt u in 2018 geen belasting over het huurwaardeforfait. Als we de Hillen-aftrek zouden wegdenken, zou u over een inkomensbestanddeel van € 2.100 belasting moeten betalen, stel 40,85%. Dat betekent een belastingdruk van € 857 per jaar, is € 71 per maand.

De Hillen-aftrek wordt echter niet ineens afgeschaft, maar in 30 jaar. Voor ons voorbeeld betekent dat een verzwaring van de belastingdruk met € 857/30 is € 28 per jaar, is € 2,38 per maand. Op grond van de uitfasering van de Hillen-aftrek gaat u in ons voorbeeld bij een volledig afgeloste hypotheek in 2019 dus € 28 meer belasting betalen, in 2020 €56, in 2021 € 84 enzovoorts. In het jaar 2049 wordt het maximum van € 857 bereikt. Maar voor het zover is, verwacht ik dat de eigenwoningregeling al een aantal keren ingrijpend is gewijzigd en misschien is de eigen woning dan al verhuisd naar Box 3. Dat zou trouwens een enorme vereenvoudiging betekenen.

Vanzelfsprekend worden de gevolgen van de uitfasering groter naarmate de woning meer waard is of uw tarief hoger is dan 40%. Is de woning meer waard dan € 1.060.000 dan hebt u bovendien last van de villatax. De voordelen uit uw woning zijn volgens het huurwaardeforfait voor het meerdere namelijk geen 0,7% maar 2,35% van de WOZ waarde. Als de WOZ waarde van uw woning bijvoorbeeld € 2.000.000 is, bedraagt het huurwaardeforfait € 29.510 en bij 52% is daarover € 15.345 belasting verschuldigd. Dat is wel serieus geld. Echter, er zijn niet veel belastingplichtigen met een eigen woning in die prijsklasse en zonder hypotheek. En belastingplichtigen in die omstandigheden wekken bij de wetgever doorgaans niet veel medelijden op als zij het slachtoffer worden van een wetswijziging. Zo ook bij de behandeling van dit wetsvoorstel.

drs. Adri Bremmer

a.bremmer@syncount.nl